Decenijama je hemoterapija bila trenutak kog su se mnogi pacijenti sa rakom prostate najviše plašili zbog njenih toksičnih nuspojava. To često viđamo u našoj klinici: muškarci nam se obraćaju kada je hemoterapija sledeći korak, nadajući se da možda postoje druge opcije. Hemoterapija deluje tako što napada ćelije koje se brzo dele, što je glavno obeležje ćelija raka. Ali cena takve sistemske terapije može biti visoka, jer se usput žrtvuju i druge prirodno brzorastuće ćelije. Umor, neuropatija, niska krvna slika, gubitak kose…

Međutim, novija klinička istraživanja menjaju redosled lečenja kod uznapredovalog raka prostate. Kliničke studije kao što su PSMAfore (koja je dovela do nedavnog odobrenja američke Agencije za hranu i lekove (FDA) za raniju primenu Pluvicto) i ENZA-P, koje su testirale ¹⁷⁷Lu-PSMA pre hemoterapije, predstavljaju značajan iskorak za pacijente — ne samo zbog efikasnosti lečenja, već i zbog povoljnijeg profila podnošljivosti u poređenju sa tradicionalnom citotoksičnom terapijom.

Studija VISION već je dokazala efikasnost radioligandne terapije ¹⁷⁷Lu-PSMA kod pacijenata nakon hemoterapije. Studija faze III PSMAfore potom je pokazala da terapija ¹⁷⁷Lu-PSMA značajno produžava preživljavanje bez radiološke progresije bolesti u poređenju sa prelaskom na drugi, drugačiji ARPI (npr. abirateron ili enzalutamid) nakon što pacijent prestane da reaguje na početnu hormonsku terapiju (~11,6 naspram ~5,6 meseci). Manja studija faze II, ENZA-P, istraživala je kombinovanje ¹⁷⁷Lu-PSMA sa ARPI-jem (enzalutamidom) još ranije u toku bolesti i pokazala je bolju kontrolu bolesti u poređenju sa samim enzalutamidom.

Studija PSMAddition uvodi PSMA-ciljanu terapiju još jedan korak ranije, koristeći je uz standardnu hormonsku terapiju kod muškaraca sa metastatskim hormonski osetljivim rakom prostate. Studija je pokazala da je dodavanje PSMA terapije pomoglo da se rak duže drži pod kontrolom u poređenju sa samom hormonskom terapijom, i da može odložiti trenutak kada rak prelazi u agresivniju, rezistentnu fazu.

Ove studije označavaju još jednu važnu promenu paradigme lečenja — trend ka personalizaciji. Sve tri studije su se oslanjale na molekularnu slikovnu dijagnostiku putem PSMA-PET-a, što znači da se terapija prilagođava biologiji tumora svakog pacijenta ponaosob, umesto praćenju univerzalnih šema lečenja.

Ovi napredak otvara vrata odlaganju hemoterapije, u najmanju ruku, uz istovremeno održavanje snažne kontrole bolesti. Nega raka prostate postaje preciznija, personalizovanija i humanija.

Ako se suočavate sa dijagnozom uznapredovalog raka prostate, konsultacija sa specijalistom može pomoći u određivanju da li su opcije ciljane na PSMA prave za Vas.