Može li 177Lu-PSMA oštetiti bubrege?
Može li 177Lu-PSMA oštetiti bubrege?
Pošto se ¹⁷⁷Lu-PSMA radioligandna terapija, visoko efikasan unutrašnji molekularni radioterapijski tretman za uznapredovali karcinom prostate, delimično izlučuje preko bubrega, postojala je zabrinutost da bi tokom vremena mogla da ošteti bubrežnu funkciju. Nedavna studija „Renal Function Stability in Patients Treated with 177Lu-PSMA-617: A Longitudinal Analysis of eGFR and Creatinine Trends During and After Therapy“, predstavljena na SNMMI 2026 u Los Anđelesu (SAD), ispitivala je kako se funkcija bubrega menja tokom vremena kod pacijenata koji primaju ovu terapiju.
Tokom vremena praćena su dva uobičajena pokazatelja funkcije bubrega:
- kreatinin (metabolički otpadni produkt u krvi)
- eGFR (procena koliko dobro bubrezi filtriraju krv)
Zamislite bubrege kao filter za vodu.
- eGFR nam pokazuje koliko vode prolazi kroz filter svake minute, odnosno koliko dobro bubrezi filtriraju.
- Kreatinin je kao prljavština koja se nakuplja ispred filtera. Ako filter radi sporije, u vodi se nakuplja više „prljavštine”. Viši nivo kreatinina može biti znak da filter ne radi jednako dobro, iako, kao što ćemo videti, to ne objašnjava celu sliku.
Istraživači su otkrili da su kod većine pacijenata i eGFR i kreatinin ostali uglavnom stabilni tokom celog lečenja. Pacijenti sa već postojećim umerenim oštećenjem funkcije bubrega pokazali su blago povećanje kreatinina tokom vremena, što sugeriše da bi im možda bilo potrebno pažljivije praćenje. Međutim, čak i u ovoj grupi, ukupni bezbednosni profil za bubrege ostao je povoljan.
Zašto vrednosti mogu da se razilaze
U nekim slučajevima, kreatinin je blago porastao, dok je eGFR izgledao nepromenjen. eGFR se ne meri direktno, već se procenjuje iz nivoa kreatinina i dodatno prilagođava prema godinama, polu i drugim faktorima, pa se ove dve vrednosti uobičajeno kreću paralelno.
Međutim, kod onkoloških pacijenata sa smanjenom mišićnom masom stvara se manje kreatinina, što može dovesti do toga da nivo kreatinina u krvi izgleda niži nego što bi se očekivalo. Pošto se eGFR izračunava na osnovu kreatinina, to ponekad može učiniti da funkcija bubrega izgleda bolja nego što zaista jeste – posebno kada je gubitak mišićne mase izražen.
Zaključak
Kod većine pacijenata, ¹⁷⁷Lu-PSMA nije pokazao klinički značajno oštećenje bubrežne funkcije. Pacijente sa već postojećim problemima sa bubrezima treba pažljivije pratiti tokom lečenja.
Dizajn studije
“Ovo je bila retrospektivna analiza sprovedena na 56 pacijenata lečenih u periodu od 2022. do 2025. godine. Funkcija bubrega procenjivana je na početku lečenja, tokom svakog ciklusa terapije ¹⁷⁷Lu-PSMA-617, kao i 6-8 nedelja nakon terapije. Pacijenti su na početku bili podeljeni u grupe sa normalnom funkcijom bubrega, blagim ili umerenim oštećenjem. Ukupno je 33,9% pacijenata primilo 2 ciklusa, 12,5% 3 ciklusa, 14,3% 4 ciklusa, 7,1% 5 ciklusa i 32,1% 6 ciklusa terapije ¹⁷⁷Lu-PSMA-617. Među 56 pacijenata, 44,6% imalo je normalnu funkciju bubrega, 35,7% blago oštećenje, a 19,6% umereno oštećenje na početku lečenja. Karakteristike pacijenata su sledeće:
| Karakteristika (prosek ± SD) | Normalno (n=25) | Blago (n=20) | Umereno (n=11) |
| Godine | 68.76 ± 8.28 | 70.60 ± 6.55 | 71.82 ± 10.45 |
| Broj ciklusa terapije | 3.72 ± 1.95 | 3.90 ± 1.89 | 3.91 ± 1.51 |
| eGFR pre ciklusa 1 mL/min/1.73 m2 |
90.00 ± 0.00 | 77.60 ± 8.25 | 50.01 ± 5.78 |
| eGFR posle terapije mL/min/1.73 m2 |
89.32 ± 1.49 | 75.50 ± 13.29 | 47.66 ± 13.08 |
| Kreatinin pre ciklusa 1 mg/dL |
0.81 ± 0.17 | 1,05 ± 0.17 | 1.50 ± 0.19 |
| Kreatinin posle terapije mg/dL |
0.77 ± 0.15 | 0.99 ± 0.29 | 1.74 ± 0.72 |
| Hipertenzija, n (%) | 25 (100) | 19 (95.0) | 10 (90.9) |
| Dijabetes melitus, n (%) | 14 (56.0) | 13 (65.0) | 7 (63.6) |
Kod 4/20 (20%) pacijenata sa blagim oštećenjem na početku došlo je do progresije u renalnu toksičnost stepena 2, dok je 1/11 (9,1%) pacijenata sa umerenim početnim oštećenjem napredovalo do stepena 3. U celoj kohorti, eGFR je ostao stabilan, bez značajnih promena po ciklusu lečenja. Pacijenti sa normalnom funkcijom bubrega ili blagim oštećenjem nisu pokazali značajne ciklusne promene eGFR-a, dok su pacijenti sa umerenim oštećenjem imali numerički veći pad, ali bez statističke značajnosti. Trendovi kreatinina su takođe u celini bili stabilni, međutim pacijenti sa umerenim oštećenjem funkcije bubrega pokazali su statistički značajan porast kreatinina tokom ciklusa lečenja."[1]
[1] Klaassen, Z. SNMMI 2026: Renal function stability in patients treated with 177LU-PSMA-617: A longitudinal analysis of EGFR and creatinine trends during and after therapy, SNMMI 2026: Renal Function Stability in Patients Treated with 177Lu-PSMA-617: A Longitudinal Analysis of eGFR and Creatinine Trends During and After Therapy. Accessed: 16 June 2026.
